„Uchwała [...]]]> Jak informuje Monitor Prawniczy (MoPr Nr 8/2011 r., s. 426) Sąd Najwyższy w jednym z ostatnich orzeczeń zajmował się tematyka odwołania pracownika z funkcji członka zarządu. W wyroku z 6 kwietnia 2011 r. (II PK 255/10) sąd stwierdził, że:

„Uchwała o odwołaniu z funkcji członka zarządu spółki z o.o. powoduje natychmiastowe ustanie korporacyjnego stosunku członkostwa w zarządzie spółki. Nie prowadzi jednak do automatycznego rozwiązania stosunku pracy będącego podstawą zatrudnienia na tym stanowisku.”.

Choć teza wydaje się oczywista, to jednak, w stanie faktycznym będącym podstawą rozstrzygnięcia sądów I i II instancji, i obowiązującym stanie prawnym oraz istniejącym orzecznictwie, udało się jednemu z pełnomocników tak napisać skargę kasacyjną, że została ona przyjęta do rozpoznania, a następnie oddalona.

Stan faktyczny tej sprawy w ocenie tego pełnomocnika nie rodził zapewnie wątpliwości w zakresie podlegania przez odwołanego członka zarządu regulacji zawartej w art. 210 k.s.h. Okazało się, że jest inaczej.

Obszerniejsza analiza tego zagadnienia znajduje się w artykule Pauliny Kozarzewskiej opublikowanym w Monitorze Prawniczym.

Choć wypowiedzenie umowy o pracę nie jest nowym sposobem rozwiazywania stosunku pracy, to w dalszym ciągu [...]]]> Wielokrotnie w swojej praktyce spotykam się z przypadkami, w których pracodawcy (lub ich pracownicy) mają problemy z określeniem czy w danych okolicznościach można rozstać się z pracownikiem. A jeśli tak, to jaką przyczynę wskazać.

Choć wypowiedzenie umowy o pracę nie jest nowym sposobem rozwiazywania stosunku pracy, to w dalszym ciągu praktyka ma najwięcej kłopotów zwłaszcza z konkretnością, czyli takim sformułowaniu przyczyny aby w sposób nie budzący wątpliwości dało się z tego sformułowania wywieść zarzut dotyczący pracy pracownika.

Zazwyczaj o masoby formułujące dokument wypowiedzenia wiedzą już, że obowiązkiem pracodawcy jest podanie przyczyny rzeczywistej oraz sformułowanej w sposób konkretny, a nie pozornej, czy też nieprawdziwej. Tylko, że nie potrafią zredagować tego dokumentu same. Pytają się mnie wówczas „Panie Mecenasie, jak to napisać”?

Zanim podam przykład prawidłowo sformułowanej przyczyny dobrze jest poznać stanowisko Sądu Najwyższego odnoszące się do tego zagadnienia. Z wyroku SN z dnia 19 kwietnia 2010 r. (II PK 306/09 LexPolonica nr 2591000, Rzeczpospolita 2011/192 str. D4, Temidium nr 65, str. 29) płyną następujące wnioski:

- spór przed sądem toczy się w granicach wskazanych przez pracodawcę przyczyn; okoliczności ujawnione w toku postepowania sądowego muszą być identyczne z tymi, które zostały podane pracownikowi jako uzasadnienie decyzji pracodawcy; pracodawca nie może w toku postępowania wskazywać innych przyczyn;

- przyczyna wypowiedzenia może dotyczyć zarówno pracodawcy, jak i pracownika, i być przez strony zawiniona, jak i niezawiniona; inne okoliczności dotyczące pracownika (np. stan rodzinny, cechy osobiste) tylko wyjątkowo mogą stanowić podstawę do uznania wypowiedzenia za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego;

- decyzja pracodawcy o zastosowaniu wypowiedzenia nie może być dowolna, także w wypadku pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych czy samodzielnych; nie uzasadnia wypowiedzenia niezrealizowanie przez podległy zespół zadań wygórowanych, obiektywnie niemożliwych do spełnienia, bądź takich do których wykonania pracodawca nie wyposażył pracownika we właściwe środki.

W wyroku z 9 marca 2010 r (I PK 175/09, lex nr 585689, Temidium nr 65, str. 29) Sąd Najwyższy wskazał, że

- oświadczenie pracodawcy nie powinno budzić wątpliwości co do istoty zarzutu stawianego pracownikowi,

- ocena przyczyny podanej do informacji pracownika dokonywana jest z perspektywy adresata, czyli pracownika i to on ma wiedzieć i rozumieć, z jakiego powodu pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę.

Przykład:

…………………………………..                                         miasto, dzień/miesiąc/rok.

(pieczęć pracodawcy)

–oryginał / kopia–

ROZWIĄZANIE UMOWY O PRACĘ ZA WYPOWIEDZENIEM

Pan/Pani …………………………………..

stanowisko

W oparciu o art. 32§1 pkt 3 Kodeksu Pracy rozwiązuję z Panem/Panią umowę o pracę zawartą w ………… r. z zachowaniem ……………………… okresu wypowiedzenia, który upłynie w dniu……………………………

Przyczynami uzasadniającymi rozwiązanie umowy są:

1. 1.                   Niewłaściwe wykonywanie obowiązków pracowniczych (błędy merytoryczne) polegające w szczególności na przygotowaniu planów finansowo-gospodarczych na rok….. dla wspólnot mieszkaniowych:

- miasto, adres,

- miasto, adres (itp.)

w oparciu o nieprawdziwe dane finansowe (błędy związane z przyjmowaniem wartości usług do tych planów).

1. 2.                  Brak dyspozycyjności przejawiającej się dużą absencją w pracy nasilającą się w okresach wymagających obecności (bowiem w …. roku nieobecność w pracy poza urlopem wypoczynkowym wynosiła ….. dni robocze) tj. w czasie planowanych zebrań rocznych wspólnot mieszkaniowych;
2. 3.                  Utrata zaufania do pracownika z powodów wskazanych w pkt 1 i 2.

Jednocześnie informuję, że w terminie 7 dni od dania dostarczenia niniejszego pisma przysługuje Pani prawo wniesienia odwołania do Sądu Rejonowego –Sądu Pracy w ……….

……………………………………….                                          …………………………………………….

(pracownik)                                                                               (pracodawca)

W dalszych wpisach zostaną omówione najczęściej spotykane w orzecznictwie sądowym przyczyny uzasadniające rozwiązanie stosunku pracy za wypowiedzeniem.

Jednakże służby kadrowe kierujące pracowników na badania lekarskie często mechanicznie w skierowaniu na badania [...]]]> Pracodawcy mają zazwyczaj świadomość tego, że nie można dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Obowiązek ten wynika z art. 229 § 4 k.p.

Jednakże służby kadrowe kierujące pracowników na badania lekarskie często mechanicznie w skierowaniu na badania określają stanowisko pracy, bez bliższego określenia zadań i zagrożeń na danym stanowisku.

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 9 marca 2011 r. o sygn. II PK 225/10 przez “stanowisko pracy”, o którym mowa w art. 229 § 4 k.p., należy rozumieć stanowisko pracy zarówno jako określenie rodzaju pracy, jak i miejsca (warsztatu) pracy. Wynika to z funkcji jaką pełni ten przepis, w którym określenie stanowiska pracy ma służyć ocenie zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika przez występujące czynniki fizyczne (pył przemysłowy, czynniki toksyczne, czynniki biologiczne) dotyczące miejsca pracy oraz inne czynniki (praca zmianowa, prace wymagające pełnej sprawności psychoruchowej) dotyczące rodzaju wykonywanej pracy. Podkreślenia też wymaga, że wskazanie danego stanowiska pracy (w szczególności jego nazwa) ma tylko to znaczenie, że odnoszą się do niego (do miejsca i rodzaju pracy) czynniki zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika, których określenie (charakterystyka stanowiska pracy) ma podstawowe znaczenie.

W związku z powyższym nie należy zapominać o konieczności przeprowadzenia oceny zagrożeń zdrowia i życia pracownika jakie występują na jego stanowisku pracy oraz o przekazywaniu tej informacji wraz z badaniami i pomiarami czynników szkodliwych dla zdrowia lekarzowi przeprowadzającemu badania lekarskie pracowników dla celów przewidzianych w kodeksie pracy.

Mobbing oznacza działania lub zaniechania, dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie go z zespołu współpracowników.

Podstawa prawna: [...]]]> Roszczenia pracownika z tytułu mobbingu – przewodnik (cz. I)

Mobbing oznacza działania lub zaniechania, dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie go z zespołu współpracowników.

Podstawa prawna: art. 94 ³ § 3 i 4 kodeksu pracy;

Rodzaje roszczeń: Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę; odszkodowanie;

Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę

 1.       Przesłanka uzasadniająca wystąpienie z roszczeniem: rozstrój zdrowia, który wystąpił na skutek mobbingu (art. 94³ § 3 k.p.).

2.       Powód: pracownik, w rozumieniu art. 2 k.p.

3.       Pozwany: pracodawca, w rozumieniu art. 3 k.p. — a nie osoba mobbingująca (mobber).

4.       Ciężar dowodu:

a.       pracownik — że istniał mobbing i podlegał temu zjawisku oraz że wskutek tego doznał rozstroju zdrowia, stopień tego rozstroju, wykazanie przesłanek z art. art. 94³ § 2 k.p,

b.      pracodawca – że jego zachowanie wynikało z innych przyczyn niż chęć dyskryminowania pracownika, że w zakładzie pracy nie dochodziło do działań mobbingujących.

5.       Wysokość zadośćuczynienia: ma realny wymiar ekonomiczny, sąd ustala na podstawie rozmiaru doznanej krzywdy, biorąc pod uwagę rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych oraz inne okoliczności towarzyszące krzywdzie, na podstawie zebranego materiału dowodowego (np. natężenie bólu, niedogodności związane z chorobą, stopień ograniczenia w możliwości poruszania się i zarobkowania itp.), kierując się kryteriami wypracowanymi w orzecznictwie sądów cywilnych; brak dolnej i górnej granicy zadośćuczynienia.

6.       Przydatne orzeczenia:

Wyrok SN z 5 grudnia 2006 r., II PK 112/06, LexPolonica nr 1614447 (OSNPUS 2008, nr 1–2, poz. 12),

Wyrok SN z 17 stycznia 2007 r., I PK 176/06, LexPolonica nr 1575279 (niepubl.),

Wyrok SN z 29 marca 2007 r., I PK 228/06, LexPolonica nr 1236400 (niepubl.).

7.       Ważne uwagi: brak możliwości łączenia roszczeń z art. 445 k.c. i art. 94³ § 3 k.p. przeciwko temu samemu sprawcy (pracodawcy).

8.       Kluczowe dowody: dowód z opinii biegłego lekarza o odpowiedniej specjalizacji potwierdzający istnienie rozstroju zdrowia w kategoriach medycznych, dowody z zeznań świadków.

9.       Sąd właściwy: sąd właściwości ogólnej pozwanego pracodawcy, bądź sąd, w którego okręgu praca jest lub była wykonywana (chodzi tu o miejscowość), bądź sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy (chodzi tu o siedzibę pracodawcy); rzeczowo właściwy będzie sąd rejonowy, chyba że przedmiotem roszczenia będzie wyłącznie roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę i wartość przedmiotu sporu przewyższa siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych (uchwała SN z 5 października 2006 r., I PZP 3/06, LexPolonica nr 418187, OSNP 2007, nr 11–12, poz. 151).

10.   Tryb postępowania: procesowy, postępowanie odrębne w sprawach pracowniczych (art. 459 i nast. k.p.c.).

11.   Termin do wniesienia powództwa: brak ograniczeń.

12.   Opłata sądowa: W sprawach z zakresu prawa pracy, wszczętych przez pracownika (z powództwa pracownika), których przedmiotem jest ochrona praw niemajątkowych, a także w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu nie przewyższa 50 000 zł, nie pobiera się od pracownika opłaty od pozwu, natomiast od niektórych innych pism podlegających opłacie w tych sprawach (enumeratywnie wymienionych w art. 35 ust. 1 zd. pierwsze, a mianowicie od: apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia — i tylko od nich) pobiera się od pracownika opłatę podstawową w kwocie 30 zł.

13.   Wartość przedmiotu sporu: dochodzona w ramach zadośćuczynienia kwota pieniężna, oznaczona w złotych (art. 19 w zw. z 187 § 1 pkt 1 k.p.c.).

14.   Przedawnienie roszczeń: z upływem trzech lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 291 § 1 k.p., por. wyrok SN z 8 czerwca 1977 r., I PRN 37/77, Lex nr 14578 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 15 lutego 1996 r., III APr 1/96, OSA 1998/1/1), w tym wypadku początkiem biegu tego terminu będzie powzięcie wiadomości o zaistnieniu rozstroju zdrowia w oparciu o opinię lekarską (wyrok SN z 16.04.1999 r. I UKN 579/98, PiZS 1999/10/40).

15.   Przykład sformułowania petitum pozwu:

 W imieniu własnym wnoszę o:

 1) zasądzenie od pozwanego pracodawcy na swoją rzecz kwoty [] zł (słownie: []) tytułem zadośćuczynienia za stosowanie mobbingu (art. 94³ § 3 kp),

 2) zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych,

 3) przeprowadzenie rozprawy w przypadku nieobecności powoda,

 4) wydanie wyroku zaocznego w razie wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 339 kpc,

 5) nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności,

 6) wezwanie na rozprawę świadków: [] na okoliczność []

 7) dopuszczenie dowodu z opinii biegłego [] na okoliczność []

Część druga przewodnika będzie poświecona roszczeniu o odszkodowanie.

Dyskusja dotycząca dopuszczalności prywatnych nagrań na sali sądowej toczy się od dość dawna. Zazwyczaj inaczej tą sprawę postrzegają sędziowie (np. Grzegorz Szacoń –Sędzia Sądu Rejonowego w Szczecinie w InGremio 07–08/2007, czy Piotr [...]]]> Czy strona (uczestnik postępowania) może rejestrować przebieg rozprawy? Czy na takie działanie potrzebna jest zgoda sędziego?

Dyskusja dotycząca dopuszczalności prywatnych nagrań na sali sądowej toczy się od dość dawna. Zazwyczaj inaczej tą sprawę postrzegają sędziowie (np. Grzegorz Szacoń –Sędzia Sądu Rejonowego w Szczecinie w InGremio 07–08/2007, czy Piotr Górecki, sędzia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w artykule „Protokolant czy magnetofon”) a inaczej strony i ich pełnomocnicy (np. Arnold Pander w artykule “Strony mogą nagrywać rozprawy”) którzy, co jest chyba tajemnicą poliszynela – z różnych względów — często rejestrują przebieg rozprawy, nawet bez ujawniania tego faktu sędziemu prowadzącemu rozprawę.

Powoli audiowizualne rejestrowanie postępowań będzie wkraczało na salę sądową, zastępując protokół spisywany pod nadzorem sędziego. Jest to efektem przyjęcia od 1 lipca 2010 r. zasady utrwalania przebiegu posiedzenia jawnego za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk (protokół elektroniczny) jako podstawowej formy protokołu w postępowaniu cywilnym. Jak wynika z doniesień prasowych początkowo sprzęt do nagrywania rozpraw będzie instalowany w sądach apelacji wrocławskiej i gdańskiej i tylko w niektórych salach (np. Rzeczpospolita: “Nagrywanie na salach rozpraw”, “Nagrywanie rozpraw ruszy dopiero jesienią”).

Czym innym jest jednak protokół elektroniczny a czym innym utrwalenie przebiegu rozprawy przez jej uczestnika. W związku z tą niejasną sytuacją posłowie Krzysztof Brejza, Maciej Orzechowski i Krzysztof Tyszkiewicz skierowali interpelację nr 23134 do Ministra Sprawiedliwości. Tekst tej interpelacji jest już dostępny na stronie serwisu informacyjnego Krajowej Rady Radców prawnych (Nagrywanie podczas rozpraw w sądzie cywilnym — odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości).

Minister Sprawiedliwości odpowiada, że „Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego nie zawierają regulacji zakazującej stronie czy też publiczności nagrywania rozprawy ani uzależniającej realizację takiego uprawnienia od uprzedniej zgody sądu. Należy również zwrócić uwagę, że zakres uprawnień przewodniczącego prowadzącego posiedzenie, określony w art. 155 § 1 i 2 K.p.c., nie obejmuje sfery związanej z wyrażaniem zgody na utrwalanie przez stronę postępowania cywilnego zapisu dźwiękowego takiego posiedzenia. W związku z powyższym należy uznać, iż rejestracja dźwiękowa przebiegu rozprawy, dokonywana przez stronę czy publiczność bez konieczności uprzedniego uzyskania zgody przewodniczącego, jest dopuszczalna.”. Minister zastrzega jednak dalej, że „Jeżeli jednak sposób nagrywania przebiegu rozprawy powodowałby naruszenie powagi, spokoju lub porządku czynności sądowych, sąd w ramach instrumentów policji sesyjnej mógłby upomnieć daną osobę, co w okolicznościach konkretnej sprawy – jak się wydaje – mogłoby przybrać również formę zakazu dalszego nagrywania rozprawy.”.

Tym samym Pan Minister usankcjonował niejako dotychczasową praktykę dźwiękowego utrwalania przebiegu rozprawy przez strony i uczestników postępowania, bez pytania o zgodę sędziego. Oczywiście z tym zastrzeżeniem, że dotyczy to tylko rozpraw, których jawność nie została wyłączona. Na pewno takie stanowisko Ministra Sprawiedliwości nie spodoba się samym sędziom, którzy zazwyczaj uważają, opierając się na tym samym przepisie K.p.c, że w granicach kompetencji przewodniczącego rozprawy leży zakazanie jej rejestrowania.

Osobiście jestem zwolennikiem dopuszczalności utrwalania dźwiękowego przebiegu postępowania przez jej uczestników na ich własny użytek, bo w moim przekonaniu w dzisiejszych czasach niczym nie różni się to od sporządzania notatek z sali rozpraw, poza użyciem innego narzędzia. Jestem natomiast przeciwnikiem utrwalania przebiegu rozprawy przez jej uczestników w formie nagrania video.

Okaże się w praktyce, czy faktycznie Minister Sprawiedliwości - jak donosi Rzeczpospolita w swoim artykule - dał zielone światło dla nagrywania rozpraw  przez uczestników postępowania .